Học hỏi bà con các dân tộc Đông Bắc Thái Lan về quản lý tài nguyên và duy trì bản sắc dân tộc

Nguyễn Thị Khanh, RDSC HN

24/8/2007

Trong thời gian từ 13-18/8/2007, Trung tâm Dịch vụ Phát triển Nông thôn (RDSC) đã tổ chức một chuyến đi tham quan học hỏi trao đổi kinh nghiệm của các tổ chức cộng đồng dân tộc thiểu số của Thái Lan trong việc duy trì sinh kế và văn hoá của họ trong điều kiện đối mặt với sức ép bên ngoài, như yếu tố kinh tế thị trường, văn hóa của các nhóm đa số, các thế lực toàn cầu hoá. Thành viên đoàn tham quan gồm có 15 đại diện của NGO trong nước có trụ sở tại Hà Nội, Phú Thọ, Quảng Bình và Kon Tum, các lãnh đạo địa phương và cộng đồng thuộc tỉnh Phú Thọ và Quảng Bình.

Đoàn đã được IKAP, Mạng lưới Người dân và Tri thức Bản địa, có trụ sở đặt tại Chiang Mai hướng dẫn tham quan tại 3 bản người dân tộc Karen và 1 bản người H’Mông ở Chiềng Mai và Chiềng Rai, hai tỉnh miền núi phía Bắc của Thái Lan.

Đoàn đã tìm hiểu phương thức các trường học cho con em dân tộc thiểu số địa phương (một cuả chính phủ và một của NGO) đưa chương trình học bổ sung về tri thức và văn hoá dân tộc thiểu số vào chương trình giáo dục chung của quốc gia. Chương trình học bổ sung dậy cho các em học sinh những kiến thức về văn hóa, tri thức bản địa, về cách sản xuất của chính dân tộc thiểu số tại địa phương. Các tri thức bản địa bao gồm tiếng nói và chữ viết tiếng dân tộc, phong tục tập quán, ca dao tục ngữ, các bài hágt, điệu múa, tri thức về cây thuốc cổ truyền. Các bài học không chỉ trên lớp mà có những sinh hoạt ngoài trời hàng năm được tổ chức sinh động qua những buổi cắm trại, học ngoại khóa. Giáo viên của chương trình bổ trợ là những người già làng, trưởng bản, những người dân hiểu biết trong bản làng. Họ tình nguyện đến trường để truyền đạt, chuyển giao văn hóa và tri thức của dân tộc mình cho thế hệ trẻ, giúp duy trì truyền thống của dân tộc không mai một.

Tiếp theo đoàn thăm một số hệ thống canh tác theo phương thức truyền thống như cấy lúa, trồng vườn cây ăn quả. Theo lời kể của người dân, họ không sử dụng bất cứ loại phân hóa học, thuốc trừ sâu để bảo vệ môi trường sống và duy trì sự phát triển theo phương thức tự nhiên vốn có. Tuy nhiên để làm được điều này không phải là việc dễ dàng, vì họ cần rất nhiều thời gian và công sức, không để ý tới năng suất cây trồng, và thường thì năng suất tại các vùng này thấp so với phương thức canh tác hiện đại. Ngoài ra họ còn sử dụng các nguyên liệu tự nhiên của rừng như tre, gỗ để xây dựng những con đập nhỏ trên các dòng suối, phục vụ cho sự tưới tiêu trên các cánh đồng.

Đoàn đã tìm hiểu nhiều về phương thức cộng đồng đàm phán với cơ quan kiểm lâm về quyền khai thác và bảo vệ rừng tự nhiên theo phương thức quản lý rừng cộng đồng. Cuộc đối thoại giữa bà con dân tộc với cơ quan kiểm lâm của chính phủ đề dành quyền bảo vệ rừng không phải một sớm một chiều mà diễn ra lâu dài và tốn rất nhiều công sức. Nhiều cộng đồng đã thành công trong việc tổ chức xây dựng, chăm sóc và sử dụng rừng bền vững theo cách của cộng đồng. Dân bản đã đề ra hương ước để các thành viên trong cộng đồng cùng thực hiện, và đưa ra những hình phạt nghiêm khắc đối với vi phạm. Dân bản có những tình cảm gắn bó thân thiết với cây rừng thể hiện qua việc buộc tấm vải màu vàng bọc thân cây gỗ to và những cây gỗ quý để tỏ sự tôn quý, hoặc việc treo dây rốn trên cây trong “rừng thiểng”. Những rừng cây đươc bảo về có nhiều tầng và cơ cấu cây rừng như rừng tự nhiên, với các loài hoang thú đã quay trở lại. Rừng đã góp phần ngăn chặn xói mòn của nước mưa, giữ đất màu mỡ và gìn giữ nguồn nước ngầm.

Bà con ở các bản cho biết, ở Thái Lan không có hệ thống tổ chức đoàn thể như ở Việt Nam. Ở các địa phương có hai loại tổ chức phụ nữ. Một loại tổ chức tự nguyện do phụ nữ tự thành lập dưới sự hỗ trợ của các NGO. Bà con cũng cho biết ở địa phương cũng có tổ chức phụ nữ do nhà nước tổ chức và hỗ trợ. Tại một bản của dân tộc Karen, đoàn tham quan đã có dịp gặp gỡ một tổ phụ nữ có tên gọi là Uỷ ban Phụ nữ. Hội viên của Ban này tham gia góp quỹ để cho các hội viên nghèo vay vốn vốn sản xuất. Họ cũng làm hàng thủ công mỹ nghệ, họ nhuộm vải với các chất nhuộm màu làm từ nguyên liệu tự nhiên lấy từ rừng. Uỷ ban Phụ nữ cũng tổ chức khai thác và quản lý rừng và tài nguyên thiên nhiên một cách bền vững. Các chị cũng chuyển giao các tri thức này cho các em học sinh nữ. Do cách nghĩ của các chịi, con gái thường nghe mẹ nhiều hơn trong làm nông, làm thủ công mỹ nghệ, trong ăn mặc.

Tại các điểm đến, từ các thôn bản, các trường học, các khu hệ thống canh tác, các cánh rừng tự nhiên do cộng đồng quản lý, đoàn tham quan đã cảm nhận sâu sắc lòng mến khách, sự nhiệt tình của người dân nước bạn. Các anh chị em trong đoàn đã có cảm giác như ở cùng với bà con dân tộc bên nhà khi nghỉ đêm và sinh hoạt cùng bà con dân tộc ở các thôn bản. Không chỉ những kiến thức bảo tồn văn hoá, và quản lý tài nguyên thiên nhiên, những bài ca, điệu múa khi cùng giao lưu văn nghệ với bà con dân tộc, và những lằn chỉ buộc cổ tay ở các thôn bản ở miền Đông Bắc của Thái-lan đã để lại những ấn tượng không mờ trong những người làm công tác phát triển nông thôn đất Việt.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

Bài mới:  

Phương pháp hội thảo "không gian mở"
23/12/2011 12:34' AM

Phương pháp hội thảo "không gian mở"
23/12/2011 12:34' AM
Tại hội thảo thường niên của VRN năm 2011, một phương pháp hội thảo mới đã được một thành viên từ tổ chức Action For the City giới thiệu và thao diễn. Đó là phương pháp “không gian mở”. Phần giới thiệu này đã được rất nhiều tham dự viên quan tâm.

Tổ chức một buổi phỏng vấn nhóm
20/11/2011 02:28' AM

Tổ chức một buổi phỏng vấn nhóm
20/11/2011 02:28' AM

Ngày 15 tháng 11 năm 2011, tôi được mời tham gia một cuộc phỏng vấn nhóm theo chủ đề sử dụng phương tiện kỹ thuật hiện đại do một nghiên cứu viên của một trường đại học Mỹ thực hiện. Cuộc nghiên cứu này nhằm xác định tính khả thi của việc thực hiện một chương trình đào tạo từ xa với internet cho ngành công tác xã hội ở trường đại học Hà Nội. Tôi ghi chép lại đây để cùng học hỏi như một trường hợp (case study).

Chia sẻ bài học về trồng cây, rau và nuôi giun làm thức ăn cho gà
18/11/2011 05:03' PM

Chia sẻ bài học về trồng cây, rau và nuôi giun làm thức ăn cho gà
18/11/2011 05:03' PM
Việc chăn nuôi gà không đòi hỏi lao động nặng, và có thể phù hợp với nhiều bạn có hạn chế về sức khoẻ hay thể lực, hoặc với người nhỏ tuổi và cao tuổi. Sau khi nuôi nhiều lứa gà trong hai năm, có lứa gà, nhóm chúng mình đã nuôi tới 2000 con, và bán trong những đợt lễ, tết, và bán trong những ngày thường; còn thường thì nuôi 300-500 con một lứa, thì nhóm mình thấy việc chuẩn bị thức ăn nuôi gà không phải đơn giản. Bữa nay, mình chia sẻ những gì mình biết về chuẩn bị thức ăn cho gà trồng từ các loại cây cỏ và giun nuôi ở vườn nhé? Điều này quan trọng ở chỗ là giúp giảm chi phí thức ăn, mà đây là khoản đầu tư có lớn như người ta vẫn nói “một tiền gà, ba tiền thóc”..

Đón đàn thỏ giống thứ hai về trạm Yên Lương
21/08/2011 10:55' AM

Đón đàn thỏ giống thứ hai về trạm Yên Lương
21/08/2011 10:55' AM
Ngày 19 tháng 8 năm 2011, Trạm Thực nghiệm Yên Lương đã tiếp nhận đàn thỏ thứ hai với 20 thỏ giống Newzealand, gồm 15 thỏ cái và 5 thỏ đực, từ Trung tâm Dê thỏ Ba Vì. Trước đó một tháng, Trạm đã nuôi 12 con thỏ giống (3 đực và 9 cái). RDSC đã phỏng vấn anh Nguyễn Đình Ninh, chuyên viên kinh tế nông nghiệp của Trạm về việc mở rộng quy mô đàn thỏ.

Phòng bệnh Gumboro cho gà
23/07/2011 09:48' PM

Phòng bệnh Gumboro cho gà
23/07/2011 09:48' PM
RDSC trao đổi với chị Phạm Thị Thanh, kỹ thuật viên Trạm thực nghiệm Yên Lương ngay sau khi chị nhỏ vaccine phòng bệnh Gumboro cho đàn 300 con gà Mía lai Lương phượng được 4 ngày tuổi nhận từ lò ấp Thanh Sơn.

©2004 Bản quyền Trung tâm Dịch vụ Phát triển Nông thôn - RDSC
Số 2 nhà D, 45/39 Hào Nam, Đống Đa, Hà Nội,Việt Nam
Email: rdsc@netnam.vn - Phone: +84-4-3-512 1175 - Fax: +84-4-3-512 1175
Website được xây dựng trên Công nghệ ViePortal của Hanoi Software JSC