Các hoạt động của RDSC

Mô hình khuyến nông cắm bản của RDSC trong 6 tháng đầu năm 2010

RDSC, 31 -7-2010. - Với mong muốn góp phần vào việc xây dựng một giải pháp cho chương trình dậy nghể cho nông dân, góp phần hình thành một số làng nghề nông nghiệp và góp phần đóng góp một biện pháp để xây dựng nông thôn mới, Trung tâm Dịch vụ Phát triển Nông thôn đã triển khai thực hiện mô hình Trạm thực nghiệm Nông nghiệp Bền vững, một tiếp cận “khuyến nông cắm bản”, tại tỉnh Phú Thọ. Từ tháng 10 năm 2009, các mô hình được tổ chức thực hiện khuyến nông chuyên sâu về con gà tại ba cộng đồng thôn Lục Lương (xã Yên Lương, huyện Thanh Sơn), thôn Mít 1 (xã Tân Lập, huyện Thanh Sơn) và thôn Chiềng 2 xã Thu Cúc huyện Tân Sơn.

Bài này chia sẻ các bài học của RDSC dựa trên các báo cáo của ba trạm thực nghiệm, hai báo cáo đánh giá của hai bác sĩ thú y thực hiện tại xã Yên Lương và Thu Cúc. Bài viết cũng phản ảnh kết quả Hội thảo sơ kết 6 tháng thực hiện mô hình khuyến nông cắm bản tổ chức ngày 15 tháng 7 năm 2010, tại phòng họp Trạm thực nghiệm Nông nghiệp Yên Lương. Tham gia cuộc sơ kết có đại biểu của lãnh đạo đảng các xã có mô hình, lãnh đạo các thôn, lãnh đạo tổ chức phụ nữ xã và thôn thực hiện mô hình. Đại diện ngành nông nghiệp huyện Thanh Sơn và Thanh Thủy cũng đã tham gia cuộc họp và có ý kiến thảo luận.

Mô hình khuyến nông cắm bản

Mô hình khuyến nông cắm bản được RDSC tổ chức tại tại ba thôn bản trong ba xã miền núi dân tộc thuộc tỉnh Phú Thọ từ tháng 10 năm 2008. Trung tâm của mô hình là một trạm thực nghiệm nông nghiệp có vai trò thúc đẩy nông dân mở rộng sự tham gia của mình trên chuỗi giá trị với một vài sản phẩm nông nghiệp. Các hoạt động chính của trạm là thử nghiệm các tiến bộ kỹ thuật, phổ biến và hỗ trợ cộng đồng trong thôn và xã về áp dụng các tiến bộ kỹ thuật đã được xác nhận, thúc đẩy cộng đồng tiếp cận với thị trường đầu vào vào đầu ra với một số sản phẩm đã được lựa chọn. Các kết quả mong đợi của mô hình là thúc đẩy cộng đồng tạo được một hay một vài sản phẩm nông nghiệp được sản xuất có tính chất hàng hóa theo nguyên tắc sản xuất sạch lấy nền tảng là tri thức bản địa kết hợp với các tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp thích hợp với hộ nông dân nghèo.

Sau 12 tháng thăm dò và xây dựng cơ bản trong giai đoạn 2008-2009, các trạm thực nghiệm đã chọn con gà như một sản phẩm có khả năng quay vòng nhanh, yêu cầu vốn vừa phải, có thị trường rộng, để tập trung thực nghiệm. Các quy trình chăn nuôi gà và quy trình phòng dịch để sản xuất hàng hoá quy mô hộ gia đình đã được thử nghiệm và xác định ổn định. Sáu tháng cuối năm 2010, các trạm đang chuyển sang thực hiện hiện vai trò hỗ trợ cộng đồng san xuất gà theo quy mô hàng hóa.

Các cơ quan quản lý nông nghiệp của các huyện Thanh Thủy, Thanh Sơn, và Tân Sơn đều xác nhận mô hình là một cách khuyến nông mới và có nhiều triển vọng trong việc đề xuất một cách thúc đẩy phát triển nông thôn. RDSC đang đề nghị các chương trình 135, chương trình 30a, chương trình dạy nghề cho nông dân và chương trình nông thôn mới xem xét các bài học thu được từ ba điểm mô hình ở Phú Thọ.

2.1.1. Hoàn thiện cơ sở vật chất

Trong sáu tháng đầu năm 2010, cả ba trạm thực nghiệm đã hoàn thành quá trình kết thúc các hoạt động chăn nuôi ở quy mô nhỏ lẻ và thanh lý các loại vật nuôi là lợn và thỏ. Các trạm đã hoàn tất việc cải tạo chuồng trại của lợn và thỏ để chuyển sang làm trại nuôi gà. Các khoản đầu tư cần thiết về trang bị hệ thống chiếu sáng, sưởi ấm, tủ lạnh chứa vác xin, dụng cho cho gà ăn, uống đã được hoàn tất. Các cán bộ của các trạm đã đi thăm quan một trại gia đình nuôi gà kết hợp nuôi giun quế ở Lâm Thao (Phú Thọ), đi tham quan cơ sở sản xuất gà giống của Công ty cổ phần gia cầm giống Ba Vì, Viện nghiên cứu Gia cầm Thụy Phương. Các trạm cũng tiếp xúc và tham khảo ý kiến của các chuyên gia của công ty CP về ba địa điểm làm trạm thực nghiệm, cũng như các ý kiến về làm chuồng trại và phòng bệnh, tiêm phòng cho gà.

Mô hình trạm thực nghiệm được tổ chức trên một diện tích khoảng ba sào, được coi là diện tích phù hợp với quy mô của hộ gia đình trong tất cả ba xã. Các công trình hạ tầng, như chuồng trại, nhà kho, nhà ở được xây dựng bằng nguyên vật liệu và thiết kế quen thuộc với người nông dân địa phương, như tre, nứa, lá cọ, gạch cát đều là từ nguồn sản xuất hoặc khai thác tại chỗ. Mỗi trạm được biên chế một xúc tác viên phát triển cộng đồng có trình độ trung cấp kỹ thuật hoặc cử nhân và một công nhân người địa phương. Với việc sử dụng lao động tại chỗ, việc xây dựng cơ sở hạ tầng, và việc tuyển lao động tại chỗ cũng tạo thêm việc làm cho cộng đồng địa phương.

2.1.2. Thử nghiệm quy trình sản xuất

Qua thử nghiệm ba lứa gà với quy mô 2000 con (xem Phụ lục 1 về Trạm Yên Lương), từ các ngày đầu thực nghiệm, các trạm đã thiết lập các quan hệ với các nơi cung cấp đầu vào như các cơ sở ấp gà con tại Thanh Sơn, hoặc các công ty giống gà ở Ba Vì, hoặc Viện Nghiên cứu Gia cầm Thụy Phương. Quan hệ với các đại lý cung cấp thức ăn cho gia cầm cũng được thiết lập. Các trạm cũng đã thiết lập quan hệ với cộng đồng trong việc cung cấp lúa và ngô làm lương thực nuôi gà là với nguồn tại chỗ. Quan hệ với các cơ sở thuốc thú y về gia cầm, như công ty thuốc thú y Trung ương cũng đã thiết lập ổn định .

Công thức cho ăn và mức độ tăng trưởng của đàn gà ta tại trạm Tân Lập

Trong 7 ngày đầu tiên, gà con tăng trọng chậm do phải thích nghi với môi trường. Khi mới bắt về. mỗi gà con nặng khoảng 45-50g và sau 1 tuần trọng lượng đạt 100g. Sang giai đoạn sau, ở 2-5 tuần tuổi, gà tăng trọng nhanh dần và lớn nhanh tùy theo từng giống gà. Vào mùa đông, gà lai mía tăng trướng bình thường không bệnh tật đạt khoảng 400-600 g/con, còn gà ta đạt 300-400g/con (vào mùa hè gà tăng trưởng có chậm hơn). Trong thời gian đầu, mức tiêu hao thức ăn là 30kg thức ăn hỗn hợp mảnh tính cho 800con. Khi gà được 20-35 ngày tuổi, mức ăn của đàn gà là 50kg cho 800con một ngày.

Khi được 40- 50 ngày tuổi, gà được tập cho ăn ngũ cốc trộn đậm đặc và chuyển cho ăn đạm đặc trộn ngũ cốc đến khi xuất bán với tỷ lệ 3,5kg đậm đặc trộn với 7kg ngũ cốc. Lượng thức ăn với lượng 80-90kg/ngày chia làm 3 bữa chính vào các ngày. Những ngày nắng nóng và mưa to, gà được cho ăn chia làm 4 bữa để gà hấp thụ thức ăn được tốt nhất. Trong giai đoạn này gà tăng trọng nhanh đến lúc 3 tháng tuổi gà lai mía được 1,6-1,8kg/con trống và 1,4-1,5kg/con mái (với những con bị bệnh từ nhỏ gà chỉ được khoảng 0,7-1kg). Với gà ta con đực được 1,5-1,6kg/con, con mái được 1,2-1,3kg/con (những con khi nhỏ bị bệnh trọng lượng nhỏ hơn).

Với đàn gà ta và gà Lương phượng, được nuôi thử nghiệm, các trạm đã xác nhận quy trình úm gà, quy trình tiêm phòng vac-xin , vệ sinh và khử độc phù hợp. Các trạm cũng xác định và trồng thành công các loại rau ngắn ngày làm thức ăn cho gà như rau muống, cỏ ghi-nê, và trồng thành công cây chè đại bổ xung đạm thực vật và chất xơ cho gà. Trạm Yên Lương đã nuôi và nhân giống thành công giun đỏ làm thức ăn bổ xung đạm động vật cho gà, có tác dụng hạn chế “bệnh gà mổ” nhau. Một số thử nghiệm đã được tiến hành với việc gây tổ mối để làm thức ăn bổ xung cho gà.

2.1.3. Khuyến nông với cộng đồng

Mô hình khuyến nông cắm bản được thực hiện nhằm bổ xung cách làm khuyến nông truyền thống. Cụ thể, mô hình này xúc tiến khuyến nông với một sản phẩm trong một chu trình từ đầu vào tới đầu ra của sản phẩm nông nghiệp, trong trường hợp này là con gà. Mô hình khuyến nông thiết lập một hệ thống hỗ trợ nông dân về mặt chuyên môn kỹ thuật tại chỗ, và giúp xúc tiến thị trường. Các cán bộ khuyến nông sống và sinh hoạt ngay trong thôn bản cũng là một nguồn lực kỹ thuật có sẵn.

Cuối giai đoạn 6 tháng đầu năm, thành công của trạm thực nghiệm đã thu hút được sự chú ý của các hộ gia đình trong cộng đồng. Rất nhiều người dân đã đến tham quan trạm và có trao đổi với công nhân của các trạm, đều là người địa phương và là người dân tộc thiểu số. Cả ba trạm đều tổ chức các cuộc tọa đàm với những người quan tâm nuôi gà trong các thôn lân cận về kỹ thuật úm gà, nhận biết các bệnh cơ bản và tiêm phòng bệnh cho gà. Lịch tọa đàm khuyến nông về con gà đã được thảo luận và thông qua với từng nhóm.

Các cán bộ trạm đã là nguồn tư vấn trực tiếp cho bà con nuôi gà trong các thôn bản. Ba nhóm sở thích đã hình thành trong ba thôn với khoảng 3 chục thành viên, hầu hết là nữ và người dân tộc Mường. Các hộ nuôi gà đã nhờ trạm mua hộ gà con để về úm. Một số hộ khác mua gà giống sau khi úm của các trạm về nuôi. Các kỹ thuật nuôi gà gò, gà thịt, vệ sinh chuồng trại và tiêm phòng bệnh đã được phổ biến cho những người quan tâm.

Chia sẻ về thành công của mô hình, hai đại biểu tham gia hội nghị từ Thu Cúc và Tân Lập cho biết sau khi nuôi hai lứa gà nuôi thành công ở quy mô 200 con, có hai chị đã chuyển từ nuôi lợn sang hoàn toàn nuôi gà. Các lợi thế của nuôi gà được các đại biểu phân tích là tốn ít lao động, thức ăn sản xuất tại chỗ từ nguồn sản xuất của gia đình, chi phí thấp và dễ tiêu thụ. Điều kiện thành công cơ bản của việc sản xuất hàng hóa với con gà là khống chế được dịch bệnh, và điều này chính là chức năng mà các trạm thực nghiệm đã bổ xung, hỗ trợ các gia đình nuôi gà. Một bài học khác về phòng bệnh dịch được các đại biểu chỉ ra từ một trường hợp không thành công, là yêu cầu giữ vệ sinh chuồng trại và nhu cầu cách ly đàn gà gia đình nuôi theo hướng hàng hóa, với đàn gà trong thôn.

Số lượt đọc: 104 - Cập nhật lần cuối: 01/08/2010 02:18:00 PM