Xây dựng Kỹ thuật Nông nghiệp cùng Nông dân Dân tộc thôn Kon J'Ri

Xây dựng Kỹ thuật Nông nghiệp cùng Nông dân Dân tộc

Đặng Ngọc Quang

Ngày 29 tháng 3 năm 2008

1. Bối cảnh

Xây dựng và phát triển kỹ thuật nông nghiệp phù hợp và chuyển giao cho các hộ nghèo, dân tộc là một hoạt động trong Chương trình phát triển cộng đồng nhằm cải thiện an ninh lương thực cho cộng đồng nhân dân các dân tộc thiểu số xã Kon J’ri, là một thôn dân tộc Bahnar thuộc xã Dak R’wa tại thị xã Kon Tum. Các kỹ thuật sẽ chỉ được đưa vào cuộc sống trong cộng đồng khi đáp ứng được nhu cầu của người dân, phù hợp với điều kiện sản xuất và sinh hoạt của người dân.

Để triển khai các hoạt động này, ngày 23 tháng 3 năm 2008, ngay trước ngày Chay của Lễ Phục Sinh, RDSC KT đã tổ chức một cuộc tập huấn nhỏ theo chủ đề Xây dựng Kỹ thuật Nông nghiệp với Sự tham gia của người dân. Tham dự cuộc tập huấn tại nhà rông thôn và tại Trạm Thực nghiệm của Trung tâm, có 4 kỹ thuật viên của Trung tâm và 10 thành viên (7 nữ) cuả thôn Kon J’Ri (trong đó có 4 cộng tác viên của trạm, và 6 người dân). Cuộc tập huấn do ThS Đặng Ngọc Quang, Giám đốc Chi nhánh RDSC KT thực hiện. Một số hình ảnh của cuộc tập huấn có thể xem ở http://my.opera.com/ruraldevelopmentvietnam/

2. Tiến trình và kết quả

Thông qua các hoạt động thực hành. cuộc tập huấn mong muốn đưa những khái niệm cơ bản và những kỹ năng thật cụ thể về xây dựng kỹ thuật nông nghiệp, sự tham gia của người dân, lập kế hoạch và tổ chức thực hiện thực nghiệm tới người nông dân dân tộc Ba-nar ở thôn Kon J’Ri. Cũng thông qua các trải nghiệm trong cuộc tập huấn, các cán bộ kỹ thuật của RDSC KT cũng có các kỹ năng tổ chức các thực nghiệm xây dựng các kỹ thuật nông nghiệp sát thực với nhu cầu của người nông dân nghèo, và phụ nữ dân tộc thiểu số.

2.1. Phân tích các hoạt động nông nghiệp chủ chốt

Trong phiên sáng, trong phần khai mạc các thành viên cộng đồng đã làm quen với hai cán bộ mới của RDSC KT là kỹ sư nông nghiệp, Dương Thị Phương Duyên và kế toán RDSC KT là chị Mỹ Lài.

Nhóm học tập đã làm rõ các hoạt động nông nghiệp trong cộng đồng thông qua thảo luận nhóm. Các hoạt động về trồng trọt được ghi nhận bao gồm trồng lúa nước, lúa rẫy, bắp, mía, mỳ, chuối, và bời lời. Các thành viên tham gia cho biết vai trò của các loại cây trồng khá đa dạng. Lúa và bắp được trồng để cung cấp lương thực cho gia đình. Chuối được trồng trên rẫy là một nguồn tiền mặt nhỏ (trung bình khoảng 3 triệu đồng một năm cho một hộ). Mỳ là nguồn thu chính cung cấp tiền mặt chủ yếu cho nhân dân trong cộng đồng (một hộ có thể thu tới 20 triệu đồng tiền mỳ một năm). Bời lời. là một cây lâm sản ngoài gỗ, cũng là một nguồn thu quan trọng nhưng cho thu hoạch theo giai đoạn bốn năm một lần (một hộ có thể thu tới 16 triệu khi vào vụ). Nhiều hộ nghèo cho biết họ không có hoặc có ít đất trồng, và đây chính là nguyên nhân của sự phân tầng kinh tế trong cộng đồng.

Các vật nuôi chính là bò, gà và heo. Bò là nguồn thu chính với mức thu nhập của một chừng 3 triệu đồng một năm, gà hiện là một nguồn tiền mặt phụ với mức 200 nghìn đồng năm cho một hộ, còn heo là vật nuôi để cung cấp thực phẩm gia đình.

Các tham dự viên đã khuyến nghị RDSC và Trạm tập trung cùng cộng đồng phát triển kỹ thuật liên quan tới các cây trồng chủ chốt của cộng đồng là các cây mỳ, chuối, và bắp trong thời gian tới.

2.2. Các vấn đề kỹ thuật đang gặp

Các tham dự viên đã dành 45 phút để thảo luận về các vấn đề về quản lý và kỹ thuật trồng trọt mà nông dân, và phụ nữ đang gặp. Các vấn đề đó được tổng hợp trong Bảng 1.

Bảng 1. Các vấn đề kỹ thuật và quản lý hiện cộng đồng đang gặp trong trồng trọt

Các tham dự viên chỉ ra hiện trạng thiếu đất sản xuất, và đất dốc xấu trên rẫy. Đất trên rẫy cũng xấu và cứng khó đào hố khi trồng chuối. Các hộ cũng thiếu lao động hiện trong khi làm cỏ mỳ. Với lúa, việc thiếu phân bón và khả năng phát hiện và phòng trừ các loại bệnh và sâu hại lúa là mối quan tâm chính. Còn với mỳ, là cây trồng sắp vào vụ thì vấn đề mối ăn hom là một quan tâm nổi bật.

2.3. Thiết kế thực nghiệm kỹ thuật nông nghiệp

Thiết kế thực nghiệm với cây mỳ

Các tham dự viên đã thảo luận về phương pháp xây dựng kỹ thuật với sự tham gia của các hộ trong bản với cây mỳ trong vụ trồng sắp tới trong tháng ba và tư tới. Sơ đồ thực nghiệm được thảo luận và đề xuất trong Bảng 2. Các vấn đề về chăn nuôi sẽ đề cập trong một cuộc sinh hoạt khác do hạn chế về thời gian.

Bảng 2. Các sơ đồ thực nghiệm về kỹ thuật trồng mỳ

Các sơ đồ thực nghiệm được thực hiện trong các tham dự viên. Phân hoá học hoặc thuốc sử lý mối sẽ thử nghiệm bằng các phương pháp hoá học và phi hoá học (tài liệu kỹ thuật sẽ do RDSC Hànội cung cấp). Các hộ tham gia thực nghiệm theo phương pháp do Trạm đề xuất được bảo hiểm bằng năng xuất và sản lượng của các hộ đối chứng.

Các tham dự viên thống nhất về tầm quan trọng của việc ghi chép các quá trình và kết quả thực nghiệm. Phương pháp theo dõi và giám sát các thực nghiệm khuyến nông đã được đề cập trong cuộc tập huấn tháng Hai năm 2008, cũng tại Trạm.

Thiết kế thực nghiệm bón thúc cho lúa

Trong thời gian bốn tuần tới, các tham dự viên thống nhất tổ chức một thực nghiệm xây dựng kỹ thuật bón đón đòng cho lúa nước của các tham dự viên. Các hộ có khả năng tham gia thực nghiệm và diện tích lúa có thể tham gia thực nghiệm được nêu trong Bảng 3. Một số hộ có ruộng ở xa, không trực tiếp tham gia nhưng cũng thống nhất tham qua các buổi sinh hoạt của tổ tương trợ để học tập và tìm hiểu kỹ thuật mới.

Bảng 3. Các hộ có khả năng tham gia thực nghiệm về bón đón đồng cho lúa nước

Ghi chú: 1 Sào= 1000m2. Cánh đồng Dak T’Bai phải lội qua sông.

Các hộ trồng lúa tỏ ra quan tâm và lo lắng về khả năng sâu bệnh trên cánh đồng lúa của mình. Các loại sâu và bệnh có thể có và được quan tâm là rầy, nấm cổ bông, sâu đục thân, bệnh khô vằn. Các tham dự viên cùng tập huấn viên và kỹ thuật viên đã thống nhất ra quan sát ruộng để đánh giá tình hình sâu bệnh tại cánh đồng Đak Mút.

Phiên sáng kết thúc và các tham dự viên cùng tham gia một bữa cơm tập thể tại nhà sàn. Các kỹ thuật viên của Trạm đã thu thập thông tin về các loại sâu và bệnh của lúa được quan tâm và soạn thành tài liệu để giới thiệu cho các tham dự viên.

2.4. Tìm hiểu hệ sinh thái cây lúa

Trong phiên chiều, nhóm tham dự viên đã tổ chức đi thăm ruộng và tìm hiểu hệ sinh thái cây lúa tại cánh đồng Đak Mút ở khu ruộng của A Kó, A Thảo, va Y Trốt. Trên cánh đồng, các tham dự viên đã quan sát các loại chất đất, tình hình phát triển của cây lúa, tình trạng thiếu nước của các ruộng cao, tình hình các cây rong rêu, các động vật trong nước trên cây lúa, và trên cánh đồng. Sau khi quan sát, tại trại thực nghiệm, trong một cuộc thảo luận toàn thể các tham dự viên đã đánh gía tình hình dịch bệnh của cánh đồng.

Các tham dự viên được biết, từ các hộ gia đình có ruộng trên cánh đồng này là họ chưa dùng đến thuốc trừ sâu, và dùng rất ít phân hoá học. Qua quan sát, và bóc đọt một hai cây lúa, các tham dự viên quan sát thấy lúa đang chuẩn bị vào giai đoạn làm đòng. Trên cánh đồng, có ốc, cá, rong rêu, không thấy có vỏ bao hay vỏ chai thuốc trừ sâu, hoặc bao nylon. Dừơng như mức độ nhiễm độc của đất ruộng là không đáng kể. Trên cây lúa tại các góc ruộng khác nhau, có thấy trứng của sâu róm, sâu róm trưởng thành, không thấy rầy, không thấy sâu đục thân, và không phát hiện thấy nấm cổ bông, hoặc triệu trứng của bệnh đốm vằn lá. Một số lá lúa bị châu chấu cắn, nhưng mức độ không đánh kể, đến mức phải sử lý. Có thấy một số bọ xít xanh có thể hại lúa, nhưng mật độ thấp (1-2 con/m2). Không thấy các loại bọ rùa là thiên địch của rầy. có thể do không có rầy nên bọ rùa cũng không xuất hiện. Trong ruộng lúa cũng có một số nhện, không gây hại. Không thấy ốc bươu vàng hại lúa và trứng của chúng.

Các kỹ thuật viên của RDSC KT cũng đã giới thiệu với bà con về dặc điểm của rầy, tác hại cuả rầy, các loại sâu đục thân và bệnh đốm vàng. Các tài liệu kỹ thuật đã được in và có ngay trong trại đề bà con tham khảo.

Qua thảo luận các tham dự viên đã liên hệ với các tri thức của mình về thiên dịch, các côn trùng và động vật có ích, và tác dụng tốt của việc trồng lúa theo phương pháp sạch (hữu cơ hay organic).

2.5. Các hoạt động tiếp theo

Để tổ chức hoạt động thực nghiệm, các tham dự viên đã bàn bạc về việc hình thành nhóm đoàn kết tương trợ lấy tên tiếng Bahnar là T’gưm Dih Bal”. Để thuận tiện cho sinh hoạt của các gia đình, các thành viên của nhóm tham gia sinh hoạt dự kiến hai tuần môt lần vào tối chủ nhật thư hai và thư 4 của tháng từ 6-8 giờ tại Trại thực nghiệm. Tổ trưởng và kỹ sư nông nghiệp của trạm sẽ xúc tác cho các buổi sinh hoạt của tổ.

Nội dung sinh hoạt chủ yếu là rút kinh nghiệm và lập kế hoạch tổ chức và thực nghiệm các tiến bộ kỹ thuật của các thành viên cộng đồng tham gia. Các hoạt động khác của tổ là tổ chức đổi công giúp đỡ lẫn nhau giữa các thành viên theo truyền thống của bản. và hoạt động thứ ba của tổ là hình thành quỹ để giúp nhau có vốn mua giống, vật tư sản xuất. Các cán bộ của RDSC và RDSC cũng cam kết tham gia góp quỹ với tổ tương trợ một khi tổ hình thành được quỹ. Tổ cũng có thể tổ chức các sinh hoạt văn hoá văn nghệ hoặc các hoạt động khác trong cộng đồng.

Các tham dự viên đề xuất lấy chi đoàn thanh niên trong bản làm nòng cốt xây dựng tổ “T’Gưm Dih Bal” . sau này có thể tổ chức kêt nghĩa giữa chi đoàn thanh viên thôn và Nhóm Thanh niên RDSC.

Trong chủ nhật tới, tổ T’Gưm Dih Bal sẽ thảo luận về chủ đề kỹ thuật chăm bón đón đòng cho lúa. Các sinh hoạt trong lần tới sẽ là kỹ thuật trồng mỳ. Nội dung này sẽ được thảo luận trong tập huấn về canh tác đất đốc, hiện đang chờ mưa xuống để thực hiện.

3. Kết luận

Trong thời gian một ngày, tập huấn viên và các tham dự viên đã thực hiện một cuộc tập huấn định hướng hành động. Cơ cấu cây trồng và vật nuôi và nhu cầu về xây dựng kỹ thuật đã được khảo sát nhanh. Các chương trình thực nghiệm đã được xây dựng cho cây lúa, và cây mỳ. Các tham dự viên cũng đã có một hoạt động hiện trường bổ ích, và qua đó đưa ra một chủ đề thực nghiệm Một nhóm sở thích về khuyến nông cộng đồng đang được hình thành, và có chương trình hoạt động. Xúc tác viên của RDSc đã được phân công để giúp đỡ tổ thực nghiệm. Công việc tiếp theo là tình kinh phí để duy trì các hoạt động thực nghiệm kỹ thuật và phổ biến kỹ thuật của tổ tương trợ. Đây là yếu tố cơ bản để đảm bảo thành công của đề án của RDSC tại thôn Kon J’Ri và xã Dak R’wa.

Các cán bộ khuyến nông và cán bộ đoàn thể xã Dak R’Wa đã được mời, nhưng không có điều kiện tham gia lớp tập huấn. Điều này đã hạn chế khả năng hợp tác kỹ thuật với khuyến nông cơ sở và RDSC KT cần có các biện pháp để tăng cường hợp tác với lực lượng kỹ thuật của xã , thị xã, các huyện lân cận và tỉnh.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

Bài mới:  

Nuôi giun quế ở cộng đồng thôn Quất và Bồ Xồ
01/04/2012 03:44' PM

Nuôi giun quế ở cộng đồng thôn Quất và Bồ Xồ
01/04/2012 03:44' PM
Nuôi giun quế là một hoạt động bổ trợ để thúc đẩy chăn nuôi gà an toàn sinh học cho các CLB chăn nuôi của chị em dân tộc Dao và Mường ở hai thôn vùng cao Quất và Bồ Xồ (xã Yên Lương). Tuy được phổ biến rộng rãi trên báo chí, trên thực tế, trong gần một nghìn hộ ở xã Yên Lương chỉ có một hộ nuôi giun quế ở quy mô nhỏ, và một điểm nuôi giun trình diễn ở Trạm thực nghiệm của Trung tâm RDSC. Cả hai điểm đều chưa đủ điều kiện để cung cấp giun quế giống cho nhân dân trong xã.

Hoạt động tổ chức cộng đồng của dự án CASI 3 tại Yên Lương
03/03/2012 12:03' PM

Hoạt động tổ chức cộng đồng của dự án CASI 3 tại Yên Lương
03/03/2012 12:03' PM
Trong tháng 2, Dự án CASI 3 Yên Lương có những hoạt động về tổ chức cộng đồng ở cấp xã và thôn. Dự án đã tổ chức Ban Quản lý và cộng đồng đã hình thành hai CLB và lãnh đạo của CLB tại thôn Quất (phụ nữ Thổ và Mường) và Bồ Xồ (phụ nữ Dao). Các CLB đã đưa ra kế hoạch hoạt động chi tiết của dự án cho tháng 3/2012.

Ngành an ninh làm việc với RDSC PT về dự án CASI 3
16/02/2012 02:50' AM

Ngành an ninh làm việc với RDSC PT về dự án CASI 3
16/02/2012 02:50' AM
Ngày 14 tháng 2 năm 2012, cán bộ công an của ba cấp, xã Yên Lương, huyện Thanh Sơn và tỉnh Phú Thọ đã tới thăm và làm việc với Văn phòng RDSC Phú Thọ.

Tiến độ phê duyệt dự án CLB chăn nuôi tổng hợp gia cầm sạch của phụ nữ tại Yên Lương
12/02/2012 03:49' PM

Tiến độ phê duyệt dự án CLB chăn nuôi tổng hợp gia cầm sạch của phụ nữ tại Yên Lương
12/02/2012 03:49' PM
Chiều ngày 7 tháng 2 năm 2012, nhóm cán bộ RDSC Phú Thọ và lãnh đạo xã Yên Lương đã có cuộc họp trao đổi về tiến độ phê duyệt dự án “Hỗ trợ phụ nữ nghèo dân tộc Dao thôn Bồ Xồ tổ chức câu lạc bộ (CLB) sản xuất gà an toàn sinh học theo quy mô hàng hoá nhỏ định hướng thị trường”. Về phía xã có bí thư đảng uỷ xã, đại diện UBND, Hội phụ nữ và đoàn thanh niên. Đây là cuộc gặp thứ ba giữa hai bên, kể từ cuộc họp giới thiệu ý tưởng dự án do RDSC thực hiện trong năm 2011.

RDSC và CARE thoả thuận về thực hiện “Dự án hỗ trợ phụ nữ nghèo dân tộc Dao
20/01/2012 12:19' AM

RDSC và CARE thoả thuận về thực hiện “Dự án hỗ trợ phụ nữ nghèo dân tộc Dao
20/01/2012 12:19' AM
Ngày 16 tháng 12, RDSC và CARE đã ký các văn bản thoả thuận về thực hiện sáng kiến “Dự án Hỗ trợ phụ nữ nghèo dân tộc Dao thôn Bồ Xồ và Quất tổ chức câu lạc bộ sản xuất gà an toàn sinh học theo quy mô hàng hoá nhỏ định hướng thị trường”, một trong bốn giải thưởng của năm 2011 của Chương trình CASI III được chọn từ hơn 40 ứng viên của các tỉnh miền núi phía bắc. Trung tâm RDSC đã làm các thủ tục xin phê duyệt dự án với UBND tỉnh Phú Thọ từ ngày 30 tháng 12 sau khi hoàn tất các thủ tục mở tài khoản và ký kết các thoả thuận tài chính với CARE và cả ngân hàng.

©2004 Bản quyền Trung tâm Dịch vụ Phát triển Nông thôn - RDSC
Số 2 nhà D, 45/39 Hào Nam, Đống Đa, Hà Nội,Việt Nam
Email: rdsc@netnam.vn - Phone: +84-4-3-512 1175 - Fax: +84-4-3-512 1175
Website được xây dựng trên Công nghệ ViePortal của Hanoi Software JSC