Trao đổi Kinh nghiệm Khuyến Nông với Bà con Dân tộc Thiểu số, 28 tháng 5 năm 2008

Trao đổi Kinh nghiệm Khuyến Nông với Bà con Dân tộc Thiểu số

Kon Tum, ngày 28 tháng 5 năm 2008

Đặng Ngọc Quang

Kontum, ngày 5 tháng 6 năm 2008

1. Đặt vấn đề

Chương trình khuyến nông của RDSC tại các thôn Kon Tu, Kon Klor 2 của xã Dak Rwa thị xã Kon Tum có từ năm 2006. Từ tháng 6 năm 2007, RDSC tiếp tục chương trình khuyến nông tại thôn Kon J’ri. Với những kết quả ban đầu, trong ngày 28 tháng 5 năm 2008, cùng với các đối tác trong xã, RDSC tổ chức cuộc tọa đàm với mục tiêu tạo cơ hội để các bên trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm khuyến nông, tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau và hợp tác giữa các tổ chức khuyến nông trong và ngoài nhà nước ở Kontum.

Chương trình tọa đàm bao gồm hai phần. Phần tọa đàm tại Hội trường tại Khách sạn Thịnh Vượng thị xã Kon Tum. Phần thứ hai là thăm quan trạm thực nghiệm tại Thôn Kon J’ri, và thảo luận nhóm về các tiêu chí khuyến nông tốt với bà con dân tộc. Chương trình tọa đàm được nêu trong Phụ lục 1.

Cuộc tập huấn được thực hiện với sự tham gia của hơn 40 đaị biểu, trong đó có nhiều thành viên nữ, và người dân tộc thiểu số. Các thành viên đến từ cộng đồng thôn Kon J’ri, các vị lãnh đạo các thôn, chính quyền, và khuyến nông trong xã Dak Rwa, các vị đại biểu cho chính quyền, cơ quan khuyến nông và đoàn thể xã Dak T’re. Tham gia tọa đàm cũng có các các đại biểu của các cơ quan khuyến nông huyện Kon Rẫy, tỉnh Kon Tum, huyện Quảng Ninh tỉnh Quảng Bình. Các cán bộ cấp tỉnh, ví dụ, của Ban dân tộc cũng đã tham gia tọa đàm.

2. Những kết quả chính

2.1. Tọa đàm chia sẻ kinh nghiệm khuyến nông

Trong phiên sáng, tham dự viên đã nghe và thảo luận nhiều báo cáo về khuyến nông với các nhóm dân tộc thiểu số tại các vùng khác nhau, và của các tổ chức khác nhau. Báo cáo của RDSC giới thiệu về hoạt động khuyến nông ở thôn dân tộc Ba-na tại Kon J’ri. Bài học khuyến nông với bà con dân tộc Vân kiều tại xã Trường xuân và Trường Xuân huyện Quảng Ninh của Quỹ Phát triển và Giảm nghèo huyện Quảng Ninh. Trạm Khuyến Nông huyện Kon Rẫy đã phổ biến kinh kinh nghiệm khuyến nông của huyện tại xã Dak T’re. Cán bộ khuyến nông xã Dak R’wa đã chia sẻ các bài học kinh nghiệm khuyến nông tại xã Dak Rwa. Các báo cáo đều được in và đính trong cặp tài liệu phát.

Trong khi các kinh nghiệm của RDSC Kon Tum mới là bước đầu, và đang trong giai đoạn xây dựng, RDPR có nhiều kinh nghiệm trong phát triển trồng trọt và chăn nuôi với hệ thống khuyến nông thôn bản là những người địa phương. Các mô hình nuôi lợn thịt, lợn nái cũng đã từng bước thực hiện thành công. Trạm khuyến nông huyện và khuyến nông xã chia sẻ các bài học khuyến nông thành công trong việc đưa giống lúa lai, mỳ lai vào cộng đồng ở quy mô lớn góp phần cải thiện lương thực cho bà con dân tộc.

Qua thảo luận và qua các câu hỏi, cuộc tọa đàm có những điểm cùng được chia sẻ về những thách thức và cơ hội, cũng về các tiếp cận phù hợp với hoạt động khuyến nông tại các cộng đồng dân tộc thiểu số. Hoạt động khuyến nông được coi là những xúc tiến giúp người nông dân ra các quyết đinh về sản xuất của mình để tăng thu nhập, cải thiện đời sống và qua đó tự giảm nghèo cho gia đình và các thành viên gia đình, cũng như cộng đồng.

Qua tọa đàm, các tham dự viên nhìn nhận thấy có nhiều tổ chức tham gia hoạt động khuyến nông ở cộng đồng, ví dụ các cơ quan khuyến nông, nhà nước, các nhà tài trợ quốc tế, các NGO trong nước. Hoạt động khuyến nông được coi là một bộ phận của chương trình xóa đói giảm nghèo của chính quyền. Các tổ chức quần chúng, nhất là các tổ chức phụ nữ tỏ ra là các đối tác có hiệu quả trong các hoạt động khuyến nông, do họ có tổ chức chặt chẽ và có sinh hoạt định kỳ tốt hơn các tổ chức khác.

Tọa đàm nhìn nhận những khó khăn của bà con dân tộc thiểu số trong việc tham gia các họat động khuyến nông do những khác biệt về ngôn ngữ nói, ngôn ngữ viết, sự khác biệt về văn hóa giữa các cán bộ khuyến nông, hầu hết là người Kinh, và bà con dân tộc thiểu số. Sự cách biệt về địa lý và học vấn (học vấn của bà con chủ yếu là kinh nghiệm bản địa), trong khi đó kiến thức khuyến nông lại chủ yếu xuất phát từ bên ngoài cộng đồng. Hơn nữa với các bà con đang thiếu ăn, ưu tiên hơn được dành cho việc kiếm thu nhập để trang trải bữa ăn hàng ngày hơn là tham gia các hoạt động khuyến nông.

Tọa đàm cũng thảo luận về các kinh nghiệm tốt trong phương thức hoạt động khuyến nông. RDPR và RDSC cùng có những kinh nghiệm chung về xây dựng trạm thực nghiệm ở cộng đồng nhằm làm giảm các rủi ro mà bà con dân tộc phải gánh chịu khi khuyến khích các cây trồng vật nuôi mới, và khó nuôi trồng, ví dụ các giống thỏ, dê. Trạm thực nghiệm còn là nguồn con giống và cây giống về sau này cho cộng đồng tại ngay trong địa phương.

Các tham dự viên cũng chia sẻ những bài học hay về việc xây dựng đội ngũ cộng tác viên khuyến nông người dân tộc là những người không có sự khác biệt về văn hóa, và ngôn ngữ với bà con dân tộc. Các tham dự viên đề xuất là các cộng tác viên nên là những người vận dụng thực hành các mô hình khuyến nông tại hộ gia đình mình, và là người phổ biến những kiến thức khuyến nông cho cộng đồng.

Do thời gian hạn chế, một số báo cáo về canh tác đất dốc, chăn nuôi chia gia súc tại cộng đồng, kỹ thuật chăn nuôi gia súc nhỏ, do cán bộ của RDSC chuẩn bị không được trình bày tại tọa đàm. Các tài liệu này được in và đính kèm trong tài liệu phát để các tham dự viên tham khảo.

2.2. Tham quan trạm thực nghiệm

Trong phần đầu của phiên chiều, tuy thiếu vắng các tham dự viên cấp tỉnh, hầu hết các tham dự viên cấp huyện, xã và thôn (khoảng 25 người) đã đến trạm thực nghiệm tham quan những kết quả sau một năm tham gia thực hiện. Những kết quả này minh họa phần nào cho bài báo cáo của RDSC.

Các đại biểu đã xem xét kỹ mô hình nuôi heo nái, nuôi thỏ, và nuôi dê cũng như trồng các loại cỏ làm thức ăn gia súc. Việc đàn gia súc như heo, thỏ phát triển tổt, đang có chửa hoặc đã sinh sản nhiều, và chuồng và nhà thỏ cần xây mở rộng đã tạo ấn tượng tốt với các tham dự viên. Một số tham dự viên là nông dân tỏ nguyện vọng mong muốn được nuôi heo trong thời gian tới với sự hỗ trợ của Trạm thực nghiệm.

Chuồng trại của heo, thỏ và dê được các tham dự viên Tọa đàm xem xét kỹ và tỏ ra thích thú. Khu vực trồng cây thức ăn gia súc dường như không được quan tâm đáng kể. Có thể cây thức ăn gia súc với dê và thỏ có sẵn đáng kể ở cộng đồng, tuy nhiên điều này cần thẩm định lại trong thời gian tới.

Đàn dê trong không được béo tốt trong tình trạng nuôi nhốt chưa tạo được ấn tượng tích cực. Một số tham dự viên bình luận là nuôi dắt, hay chăn thả và quy mô lớn hơn có thể có hiệu quả hơn.

2.3. Thảo luận về nguyên tắc khuyến nông tốt

Các tham dự viên thực hiện thảo luận về nguyên tắc khuyến nông tốt trong ba nhóm. Các nhóm là nhóm cán bộ cấp huyện và xã khách, nhóm Dak R’wa, và nhóm Kon J’ri. Các nhóm đã thống nhất trong phiên thảo luận kết quả của các nhóm về các nguyên tắc tốt khi khuyến nông với bà con dân tộc thiểu số. Các nguyên tắc được tóm tắt như sau:

1. khuyến nông với bà con dân tộc cần tạo năng lực cho bà con ra các quyết định thích hợp cho bản thân trong điều kiện sản xuất của mình để tăng nâng suất, sản lượng, thu nhập và qua đó cải thiện đời sống, góp phần xóa đói giảm nghèo
2. Khuyến nông nên bao gồm toàn bộ chu trình từ sản xuất tới tiêu thụ
3. Khuyến nông nên giảm bớt rủi ro khi thực nghiệm các kỹ thuật (cây giống, con giống) mới hoặc nhậy cảm. Trạm thực nghiệm có thể là một giải pháp cho vấn đề này
4. Các kỹ thuật mới trước đi khuyến cáo nông dân cần được thử nghiệm trong điều kiện địa phương, và nên đảm bảo tăng đáng kẻ (ít nhất 30%) sản lượng hay thu nhập của bà con.
5. Nên xây dựng nguồn kiến thức và kỹ năng kỹ thuật tại chỗ để có thể phổ biến và hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân tham gia thử nghiệp. Việc đào tạo các kỹ thuật viên, hay công tác viên khuyến nông có thể là một hướng giải quyết.
6. Phương pháp tập huấn truyền thông, nên làm nay tại cộng đồng, sử dụng người dân tộc, dùng tài liệu bằng chữ dân tộc. Nên áp dụng tiếp cận “cầm tay chỉ việc” hay “cùng học qua cùng làm” thay cho các thảo luận lý luận.

2.4. Triển vọng hợp tác trong tương lai

Với xã Dak R’wa

Trong phiên toàn thể thực hiện tại Tram thực nghiệm, các tham dự viên từ các thôn Kon Tuk, và thôn Kon Klor 2 đã tỏ nguyện vọng tham gia chương trình hợp tác với RDSC về khuyến nông theo mô hình tương tự như đã thực hiện tại Thon Kon J’ri.

Trong một cuộc thảo luận tiếp theo với UBND xã ngày 2 tháng 6 năm 2008, UBND xã Dak R’wa cho biết sự hợp tác trong năm 2007-2008 có những hạn chế trong việc hợp tác với các tổ chức địa phương, do các hoạt động từ phía chưa hoàn toàn tuân thủ các quy định của nhà nước. UBND xã cho thấy quan điểm về điều kiện hợp tác giữa hai bên là:

1. Nếu chương trình này có sự tham gia của các yếu tố nước ngoài, tiến trình thực hiện cần phải đảm bảo có sự phê duyệt của UBND tỉnh. Có nghĩa là GLMi nếu tiếp nhận và thực hiện dự án trong tương lai, thì cần có giấy phép hoạt động và có giấy tờ xác nhận sự đồng ý của UBND tỉnh.
2. các ý tưởng dự án của năm thứ hai trước khi thực hiện cần được thảo luận ba bên. Các bên là cơ quan thực hiện (ví dụ RDSC, hoặc GLMi), chính quyền cơ sở, và chính quyền thị xã hoặc huyện.

Với xã Dak Tr’e

Đại biểu từ xã Dak T’re tỏ ra quan tâm tới việc tham gia hợp tác với RDSC trong việc thực hiện chương trình khuyến nông với mục đích và phương pháp đã thống nhất. Các đại biểu cho biết sẽ báo cáo với chính quyền xã để làm rõ chủ chương của xã. RDSC và chính quyền xã nên gặp nhau để làm rõ nội dung và phương pháp hợp tác trong tương lai.

3. Kết luận

Trong một ngày làm việc sôi nổi, các tham dự viên đã cùng với Ban tổ chức đạt được các mục tiêu đã đặt cho cho cuộc tọa đàm. Các đại biểu đã trao đổi và chia sẻ các bài học kinh nghiệm bổ ích về khuyến nông với bà con dân tộc thiểu số. Sự hiểu biết lẫn nhau giữa các cơ quan khuyến nông về nội dung và phương pháp hoạt động cũng đã cải thiện. Các bài học về phương pháp khuyến nông cũng được chia sẻ để cải thiện hơn chất lượng khuyến nông.

Sự quan tâm của nông dân dân tộc thôn Kon J’ri đã được quan sát trong mấy ngày sau. Qua các nhóm nhỏ, bà con trong thôn đã đến tham trại và quan sát chuồng gia súc, gia súc bố mẹ và gia súc non. Bà con dùng tiếng dân tộc nói chuyện và trao đổi với các CTV về kỹ thuật chăn nuôi gia súc nhỏ và trồng trọt cây thức ăn gia súc.

Cuộc tọa đàm cũng cải thiện quan hệ của RDSC với các cơ quan khuyến nông huyện và xã. Một ý kiến được đề xuất trong tương lai là thu hút và lôi cuốn cán bộ khuyến nông huyện và xã vào các chương trình tập huấn và thực nghiệm của dự án.

Những kết quả của cuộc Tọa đàm cho thấy tuy đạt được kết quả ban đầu trong một năm, dự án có triển vọng thành công rất cao trong năm thứ hai tới.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

Bài mới:  

Nuôi giun quế ở cộng đồng thôn Quất và Bồ Xồ
01/04/2012 03:44' PM

Nuôi giun quế ở cộng đồng thôn Quất và Bồ Xồ
01/04/2012 03:44' PM
Nuôi giun quế là một hoạt động bổ trợ để thúc đẩy chăn nuôi gà an toàn sinh học cho các CLB chăn nuôi của chị em dân tộc Dao và Mường ở hai thôn vùng cao Quất và Bồ Xồ (xã Yên Lương). Tuy được phổ biến rộng rãi trên báo chí, trên thực tế, trong gần một nghìn hộ ở xã Yên Lương chỉ có một hộ nuôi giun quế ở quy mô nhỏ, và một điểm nuôi giun trình diễn ở Trạm thực nghiệm của Trung tâm RDSC. Cả hai điểm đều chưa đủ điều kiện để cung cấp giun quế giống cho nhân dân trong xã.

Hoạt động tổ chức cộng đồng của dự án CASI 3 tại Yên Lương
03/03/2012 12:03' PM

Hoạt động tổ chức cộng đồng của dự án CASI 3 tại Yên Lương
03/03/2012 12:03' PM
Trong tháng 2, Dự án CASI 3 Yên Lương có những hoạt động về tổ chức cộng đồng ở cấp xã và thôn. Dự án đã tổ chức Ban Quản lý và cộng đồng đã hình thành hai CLB và lãnh đạo của CLB tại thôn Quất (phụ nữ Thổ và Mường) và Bồ Xồ (phụ nữ Dao). Các CLB đã đưa ra kế hoạch hoạt động chi tiết của dự án cho tháng 3/2012.

Ngành an ninh làm việc với RDSC PT về dự án CASI 3
16/02/2012 02:50' AM

Ngành an ninh làm việc với RDSC PT về dự án CASI 3
16/02/2012 02:50' AM
Ngày 14 tháng 2 năm 2012, cán bộ công an của ba cấp, xã Yên Lương, huyện Thanh Sơn và tỉnh Phú Thọ đã tới thăm và làm việc với Văn phòng RDSC Phú Thọ.

Tiến độ phê duyệt dự án CLB chăn nuôi tổng hợp gia cầm sạch của phụ nữ tại Yên Lương
12/02/2012 03:49' PM

Tiến độ phê duyệt dự án CLB chăn nuôi tổng hợp gia cầm sạch của phụ nữ tại Yên Lương
12/02/2012 03:49' PM
Chiều ngày 7 tháng 2 năm 2012, nhóm cán bộ RDSC Phú Thọ và lãnh đạo xã Yên Lương đã có cuộc họp trao đổi về tiến độ phê duyệt dự án “Hỗ trợ phụ nữ nghèo dân tộc Dao thôn Bồ Xồ tổ chức câu lạc bộ (CLB) sản xuất gà an toàn sinh học theo quy mô hàng hoá nhỏ định hướng thị trường”. Về phía xã có bí thư đảng uỷ xã, đại diện UBND, Hội phụ nữ và đoàn thanh niên. Đây là cuộc gặp thứ ba giữa hai bên, kể từ cuộc họp giới thiệu ý tưởng dự án do RDSC thực hiện trong năm 2011.

RDSC và CARE thoả thuận về thực hiện “Dự án hỗ trợ phụ nữ nghèo dân tộc Dao
20/01/2012 12:19' AM

RDSC và CARE thoả thuận về thực hiện “Dự án hỗ trợ phụ nữ nghèo dân tộc Dao
20/01/2012 12:19' AM
Ngày 16 tháng 12, RDSC và CARE đã ký các văn bản thoả thuận về thực hiện sáng kiến “Dự án Hỗ trợ phụ nữ nghèo dân tộc Dao thôn Bồ Xồ và Quất tổ chức câu lạc bộ sản xuất gà an toàn sinh học theo quy mô hàng hoá nhỏ định hướng thị trường”, một trong bốn giải thưởng của năm 2011 của Chương trình CASI III được chọn từ hơn 40 ứng viên của các tỉnh miền núi phía bắc. Trung tâm RDSC đã làm các thủ tục xin phê duyệt dự án với UBND tỉnh Phú Thọ từ ngày 30 tháng 12 sau khi hoàn tất các thủ tục mở tài khoản và ký kết các thoả thuận tài chính với CARE và cả ngân hàng.

©2004 Bản quyền Trung tâm Dịch vụ Phát triển Nông thôn - RDSC
Số 2 nhà D, 45/39 Hào Nam, Đống Đa, Hà Nội,Việt Nam
Email: rdsc@netnam.vn - Phone: +84-4-3-512 1175 - Fax: +84-4-3-512 1175
Website được xây dựng trên Công nghệ ViePortal của Hanoi Software JSC