Thôn Cón: nhìn lại và định hướng sự hợp tác với RDSC
Đặng Ngọc Quang
Ngày 15 tháng 6 năm 2008
Thôn Cón là một thôn dân tộc Mường của xã Thu Cúc, huyện Tân Sơn, cách trung tâm xã khoảng 20 phút xe máy. Con đường vào thôn bắt nguồn từ đoạn Dốc Cón trên quốc lộ đi Sơn La và rẽ phải thì vào thôn. Cả thôn có 164 hộ (theo con số của tháng 6 năm 2008), phân bố trong 5 tiểu khu. Theo ông trưởng thôn, tính đến tháng 4 năm 2007, trong thôn có 75/148 hộ thuộc diện nghèo đói. Từ tháng 4 năm 2008, thôn và RDSC đã hợp tác chọn được 14 hộ rải rác ở 3 tiểu khu để cùng tham gia chương trình giảm nghèo theo địa chỉ.
Thôn Cón là một thôn mà trong ba năm qua Viện Nông hóa Thổ Nhưỡng đang thực hiện một chương trình khuyến nông với các giống cây lương thực như lúa, ngô, lạc, khoai lang, và đậu tương. Viện đã chọn các hộ trung bình và khá để tổ chức tập huấn theo chu kỳ sinh trưởng với các loại cây này, ví dụ với cây lúa đã chọn được 1,2Ha để thử nghiệm các công thức bón phân, và quản lý sâu bệnh. Các mô hình đã thành công rõ rệt với cây lúa và ngô, và tăng năng suất các loại cây trồng này lên gần gấp đôi. Khu ruộng này được hưởng lợi từ công trình tưới tiêu “Kênh Thôn Cón” do RDSC hỗ trợ cùng dân bản.
Ngoài chương trình tín dụng cho phụ nữ nghèo khởi xướng từ thôn Cón và lan tỏa sang cả xã hiện đang hoạt động rất có hiệu quả, có hai công trình cộng đồng thôn hợp tác với RDSC thực hiện trước đây được ông trưởng thôn tự hào nhất trong ba năm qua. Đó là công trình thủy lợi thôn Cón, Quỹ tín dụng phụ nữ và Quỹ công trình vệ sinh. Các công trình này đều đem lại lợi ích chung cho cả cộng đồng, nhưng tập trung lợi ích cho những người nghèo nhất, đều được cộng đồng duy trì lâu dài và có tác dụng bất ngờ ngoài dự kiến.
Công trình thủy lợi thôn Cón
Công trình thủy lợi thôn Cón là một đề xuất của cộng đồng nhằm đưa nước về tưới cho 14,5 Ha theo một mương dẫn dài 481 mét chạy dọc theo đường làng. Cánh đồng này có đến 80% số hộ trong thôn có đất canh tác ở đây. Trước đây cánh đồng có 50% là ruộng một vụ. Với nguồn nước mới này, diện tích ruộng hai vụ tăng thêm được 5 Ha, và diện tích ruộng một vụ ở đây chỉ còn 1,5 Ha. Năng suất lúa một vụ được cải thiện và đạt 5T/Ha, và nhờ đó thôn có thêm được mỗi năm 25 tấn lúa.
Trong quá trình thực hiện, thôn đã họp và bàn mỗi gia đình góp 65 000 đ, và góp 0.5 m3 cát. Lãnh đạo thôn đã bố trí lao động trong thôn thành nhiều tổ, đứng đầu mỗi tổ là một bộ đội trước là công binh, hay là người có tay nghề xây dựng và mỗi tổ được giao phụ trách xây một đoạn mương. Với đóng góp phía RDSC là 15 triệu đồng chủ yếu để mua xi măng và gạch, phần đóng góp của nhân dân là công, và cát. Tất cả công trình trị giá tính ra là 30 triệu đồng.
Trong công trình, có hai đoạn cống mỗi đoạn dài 8 mét là khó làm nhất về mặt kỹ thuật. Một nhóm cựu công binh được bố trí xây cống theo kiểu cuốn vòm, đây là một hạng mục khó nhất naỳ. Là một cựu chiến binh, với quân hàm thiếu tá khi xuất ngũ, ông trưởng thôn rất tự hào khi nhắc tới việc cho đến giờ, máy xúc vẫn đi qua cống vòm này mà không suy xuyển gì.
Lúc đầu, lãnh đạo thôn định xây mương bằng đá. Tuy nhiên, sau khi tham quan các mương ở thôn Dáy láng giềng, các anh chị thấy mương bằng đá có độ dò rỉ và thất thoát nước quá nhiều do khó làm khít các viên đá với nhau. Thế là ban lãnh đạo thôn quyết định xây mương bằng gạch.
Một kết quả thú vị mà không được lường trước của công trình là tác dụng mở rộng đường của con mương. Con đường làng trước kia bé nhỏ và lầy lội, nay trở thành khô ráo sạch sẽ nhờ có con mương hoàn chỉnh. Đường được mở rộng thành 1,2m và xe ô tô con bây giờ vào được tận trong làng.
Công trình thủy lợi cũng có một điểm hơi phiền đến bà con trong thôn. Đó là nước mương chấy khá mạnh, và mương cũng khá sâu, nêm gà con trong các gia đình dọc mương khi nhẩy xuống thì không lên được và hay bị chết, trôi xuống tận cánh đồng. Hiện giờ, bà con vẫn chưa khắc phục được điểm nhược này.
Quỹ công trình vệ sinh
Công trình thứ hai mà lãnh đạo thôn tự hào về sự hợp tác với RDSC là Quỹ Công trình Vệ sinh. Trước năm 2006, cả thôn hầu như không có gia đình nào có công trình vệ sinh (hố xí) đạt tiêu chuẩn. Lợn thả rông khắp làng. Đến nay, cả thôn có 60 gia đình có hố xí sạch sẽ đạt tiêu chuẩn và tới 80% gia đình có hố xí hoặc và bể nước.
Trong chương trình hợp tác này, RDSC giúp thôn một khoản quỹ trị giá 5,7 triệu đồng, và lúc đầu cho 10 hộ nghèo mượn vốn không lãi để làm nhà vệ sinh và bể nước, hoặc chuồng lợn. Sau khi xây dựng xong, thì các gia đình này trả lại vốn theo quý trong 2 năm để các hộ khác mượn vốn quay vòng. Các hộ cũng tham gia thí nghiệm ủ phân chuồng để bón lót.
Câu chuyện là không chỉ hộ nghèo vay vốn mới có nhà vệ sinh, mà theo ông trưởng thôn, tác động của chương trình này lại có ngược lên các hộ trung bình và khá. Trong làng thì “con gà tức nhau tiếng gáy”, khi các hộ nghèo có nhà vệ sinh, bể nước, nhà tắm và chuồng lợn, và có hoàn cảnh vệ sinh gia đình được cải thiện, thì các hộ trung bình và khá cũng đầu tư như thế hoặc hơn thế chứ không chịu thua kém. Đây chính là một điều bất ngờ rất thú vị với các vị lãnh đạo thôn.
Chương trình hợp tác với thôn Cón từ tháng 7 năm 2008 đến hết tháng 9 năm 2009
Nhằm góp phần đẩy mạnh tốc độ giảm nghèo trong thôn, RDSC đã thảo luận về việc cử một khuyến nông viên hợp tác với thôn theo hai hướng. Hướng thứ nhất là trực tiếp giúp các hộ nghèo lựa chọn nâng cao năng lực sản xuất lương thực của gia đình. Một cách cải thiện an toàn lương thực là thành lập quỹ quay vòng lương thực để họ có lương thực ăn để chăm sóc đồng ruộng.
Cũng trong hướng này, RDSC và lãnh đạo thôn tăng cường kỹ năng chăm sóc cây trồng (ngô lúa) qua tập huấn cầm tay chỉ việc. RDSC cũng giúp các hộ mượn vốn để mua phân bón kịp thời đủ số lượng và bón đúng thời điểm. Và cuối cùng là cán bộ khuyến nông (là một bác sĩ thú y) của RDSC sẽ giúp các hộ quản lý sâu bệnh sát sao bằng các biện pháp IPM và các biện pháp phi hóa học. Lãnh đạo thôn đã tỏ ra sẵn sàng phát huy các kiến thức đã tiếp thu từ các chương trình khuyến nông của Viện Nông hóa Thổ nhưỡng và hướng dẫn cho các gia đình nghèo theo cách cầm tay chỉ việc.
Để thúc đẩy tăng thu nhập về chăn nuôi, các cuộc tạo đàm tương tự cũng sẽ làm với các hộ nghèo về kỹ thuật làm chuồng trại, chế biến thức ăn gia súc, phòng chữa bệnh cho gia súc và ủ phân chuồng. RDSC sẽ cần tăng cường đưa các cây thức ăn gia súc đã trồng ở các thôn
Theo hướng thứ hai, các cán bộ xã, thôn và RDSC sẽ phổ biến cho các hộ nghèo về các quyền lợi mà họ được hưởng theo các chính sách giảm nghèo của nhà nước về nông nghiệp, y tế (sức khỏe) và giáo dục, cũng như cách được hưởng các quyền lợi đó. Khi có vướng mắc, nhóm xúc tác sẽ tìm cách tháo gỡ để các hộ nghèo có thể hưởng lợi một cách tốt nhất các quyền lợi của mình. Các cán bộ mặt trận cũng sẽ tiếp xúc cử tri để lắng nghe nguyện vọng của người dân về việc thực hiện các chính sách giảm nghèo và thực hiện các kế hoạch phát triển kinh tế xã hội trong xã.
Các hoạt động truyền thông sẽ thực hiện đa dạng theo hình thức trực tiếp và gián tiếp. Ví dụ các buổi phổ biến chính sách và quyền lợi được lồng ghép với các sinh hoạt thôn, sinh hoạt của đoàn thể và của nhóm nghèo. Gián tiếp chính sách được phổ biến qua các bảng tin, buổi phát thanh của thôn, các tờ rơi, và thông qua hoạt động của đội văn nghệ thôn. Vừa qua, trong tháng 7, các cán bộ khuyến nông, đoàn thể và các trưởng thôn đã dự tập huấn hai ngày về phương pháp truyền thông để thay đổi hành vi nhằm thực hiện hoạt động này trong cộng đồng.
Trong vụ chiêm năm 2008, xúc tác viên của RDSC đã cùng với thôn chọn được 14 hộ nghèo cùng tự nguyện tham gia chương trình. Theo trưởng thôn, các hộ này đã cùng tham gia sử lý giống lúa, làm đất, làm mạ, và họ không còn phải lo gì về chuyện phân bón lót và bón thúc đợt 1 và đợt 2 cho lúa.
Để các hộ nghèo có lương thực ăn và dành thời gian cho việc chăm sóc đồng ruộng và chuồng trại gia súc, RDSC và lãnh đạo thôn đã tổ chức quỹ quay vòng lương thực dựa trên kiểu chơi phường của bà con dân tộc. Tuy nhiên, việc thành lập Phường lúa là do mỗi nhóm tự quyết định.
Hiện tại, lãnh đạo thôn và cán bộ của RDSC đang xem xét để mở rộng quy mô hoạt động của nhóm các hộ nghèo tham gia chương trình. Số 14 gia đình tham gia nhóm vẫn là một số nhỏ so với 75 hộ nghèo trong thôn. Cộng đồng và RDSC sẽ xem xét việc tổ chức thêm các nhóm, và có thể lập các nhóm giảm nghèo theo các cụm dân cư trong thôn. Do khuyến nông viên của RDSC ít kiến thức và kỹ năng về trồng trọt, lãnh đạo thôn do đã được đào tạo qua chương trình của Viện Nông hóa Thổ nhưỡng sẽ bổ xung các kiến thức này cho cán bộ của RDSC. Ngoài ra, kỹ sư nông nghiệp phụ trách các xã Tân Lập cũng sẽ tham quan chéo và góp ý kiến kỹ thuật.
Cũng trong chương trình hợp tác này, lãnh đạo thôn Cón và RDSC đã thống nhất phối hợp với các hộ gia đình về việc tổ chức theo dõi thu nhập và chi tiêu của các hộ tham gia chương trình để có thể xác nhận quá trình giảm nghèo. Việc theo dõi sẽ do các gia đình tham gia thực hiện để có thể có căn cứ nhằm xác nhận (hoặc phủ định) tác động của chương trình với quá trình giảm nghèo trong cộng đồng những người nghèo nhất trong thôn./.
Số lượt đọc:
58
-
Cập nhật lần cuối:
12/08/2008 05:16:21 AM Bài mới:
 Nuôi giun quế ở cộng đồng thôn Quất và Bồ Xồ 01/04/2012 03:44' PM Nuôi giun quế là một hoạt động bổ trợ để thúc đẩy chăn nuôi gà an toàn
sinh học cho các CLB chăn nuôi của chị em dân tộc Dao và Mường ở hai
thôn vùng cao Quất và Bồ Xồ (xã Yên Lương). Tuy được phổ biến rộng rãi
trên báo chí, trên thực tế, trong gần một nghìn hộ ở xã Yên Lương chỉ có
một hộ nuôi giun quế ở quy mô nhỏ, và một điểm nuôi giun trình diễn ở
Trạm thực nghiệm của Trung tâm RDSC. Cả hai điểm đều chưa đủ điều kiện
để cung cấp giun quế giống cho nhân dân trong xã. Hoạt động tổ chức cộng đồng của dự án CASI 3 tại Yên Lương03/03/2012 12:03' PM Trong tháng 2, Dự án CASI 3 Yên
Lương có những hoạt động về tổ chức cộng đồng ở cấp xã và thôn. Dự án đã tổ chức Ban Quản lý và cộng đồng đã hình thành hai CLB và lãnh đạo của CLB tại thôn Quất (phụ nữ Thổ và Mường) và Bồ Xồ (phụ nữ Dao). Các CLB đã đưa ra kế hoạch hoạt động chi tiết của dự án cho tháng 3/2012. Ngành an ninh làm việc với RDSC PT về dự án CASI 316/02/2012 02:50' AM Ngày 14 tháng 2 năm 2012, cán bộ công an của ba cấp, xã Yên Lương, huyện
Thanh Sơn và tỉnh Phú Thọ đã tới thăm và làm việc với Văn phòng RDSC
Phú Thọ. Tiến độ phê duyệt dự án CLB chăn nuôi tổng hợp gia cầm sạch của phụ nữ tại Yên Lương12/02/2012 03:49' PM Chiều ngày 7 tháng 2 năm 2012, nhóm cán bộ RDSC Phú Thọ và lãnh đạo xã
Yên Lương đã có cuộc họp trao đổi về tiến độ phê duyệt dự án “Hỗ trợ phụ
nữ nghèo dân tộc Dao thôn Bồ Xồ tổ chức câu lạc bộ (CLB) sản xuất gà an
toàn sinh học theo quy mô hàng hoá nhỏ định hướng thị trường”. Về phía
xã có bí thư đảng uỷ xã, đại diện UBND, Hội phụ nữ và đoàn thanh niên.
Đây là cuộc gặp thứ ba giữa hai bên, kể từ cuộc họp giới thiệu ý tưởng
dự án do RDSC thực hiện trong năm 2011. RDSC và CARE thoả thuận về thực hiện “Dự án hỗ trợ phụ nữ nghèo dân tộc Dao20/01/2012 12:19' AM Ngày 16 tháng 12, RDSC và CARE đã ký các văn bản thoả thuận về thực hiện sáng kiến “Dự án Hỗ trợ phụ nữ nghèo dân tộc Dao thôn Bồ Xồ và Quất tổ chức câu lạc bộ sản xuất gà an toàn sinh học theo quy mô hàng hoá nhỏ định hướng thị trường”, một trong bốn giải thưởng của năm 2011 của Chương trình CASI III được chọn từ hơn 40 ứng viên của các tỉnh miền núi phía bắc. Trung tâm RDSC đã làm các thủ tục xin phê duyệt dự án với UBND tỉnh Phú Thọ từ ngày 30 tháng 12 sau khi hoàn tất các thủ tục mở tài khoản và ký kết các thoả thuận tài chính với CARE và cả ngân hàng. Bài đã đăng: Hợp tác với người nghèo ở thôn Mít để tiếp cận hiệu quả hơn với chính sách 04/08/2008 08:35' AM Từ tháng 10 năm 2008, RDSC tập trung hoạt động ở hai thôn là Mít Một và Mít Hai xã Tân Lập, huyện Thanh sơn,tỉnh Phú Thọ. Trong mỗi thôn, Trung tâm tập trung hỗ trợ các hộ nghèo tiếp cận tốt hơn với những hỗ trợ giảm nghèo của nhà nước bằng hoạt động truyền thông chính sách, và sử dụng hiệu quả hơn các hỗ trợ của chính sách giảm nghèo thông qua việc nâng cao năng lực kỹ thuật nông nghiệp, và tạo điều kiện sử dụng có hiệu quả các đầu tư của chính sách. Chương trình ở xã Tân Lập do kỹ sư nông nghiệp Nguyễn Thị Huế đảm trách. Xây dựng năng lực của hệ thống khuyến nông cơ sở để cải thiện kết quả sinh kế cho người nghèo 28/06/2008 08:46' AM Kết quả đánh giá định tính điển cứu ở hai thôn cho thấy các giả thuyết của dự án về khả năng nâng cao an toàn lương thực và chất lượng cuộc sống thông qua xây dựng năng lực của hệ thống khuyến nông cấp thôn xã là có cơ sở thực nghiệm ban đầu. Các hoạt động nâng cao năng lực của khuyến nông viên cơ sở đã có tác động cải thiện mức độ đủ ăn, thu nhập, chi tiêu mua sắm tài sản và quan hệ bình đẳng giới trong các gia đình nghèo. Một tối Toạ đàm về Trồng Lúa ở Thôn Kon J’ri 27/06/2008 08:00' AM Một số kết quả về chia sẻ kinh nghiệm của bà con nông dân Bahnar và không ít các câu hỏi đã phát sinh trong một cuộc toạ đàm khuyến nông tại Trại Thực nghiệm Cộng đồng của RDSC tại thôn Kon J'ri... Tin hoạt động RDSC Kontum tuần 3 tháng 6 năm 2008 20/06/2008 07:12' AM Sau một năm thực hiện các hoạt động phát triển ở xã Dăkrowa, RDSC KT bước vào tuần tổng kết và đánh giá dự án sau một năm hoạt động. Một kế hoạch chuyển tiếp nhằm duy trì trạm thực nghiệm, triển khai xây dựng nhóm sở thích trồng trọt, chăn nuôi, phát triển cộng đồng được xây dựng để tiếp tục triển khai hoạt động của Trạm. Xây dựng Quỹ Lương thực và Quay vòng vật tư trong tháng 6 năm 2008 16/06/2008 12:49' PM Trong tuần hai cuả tháng 6 năm 2008, RDSC Phú Thọ đã triển khai các hoạt động về xây dựng Quỹ công trình vệ sinh tại hai thôn giảm nghèo của xã Tân Lập và lập kế hoạch hoạt động cho dự án Du lịch cộng đồng tại xóm Chiềng và Vượng. RDSC đã tổ chức sinh hoạt định kỳ mạng lưới khuyến nông tự nguyện và mạng lưới tín dụng. Cơ quan cũng xác định nhu cầu của nhóm hộ nghèo về xây dựng Quỹ quay vòng lương thực và Quỹ vật tư nông nghiệp. RDSC cũng chọn được điểm triển khai mô hình trại thực nghiệm nông nghiệp qui mô cấp thôn theo mô hình của RDSC Kontum. Văn phòng RDSC PT tiếp tục theo dõi giám sát các Quỹ chăn nuôi, và củng cố nghiệp vụ kế toán. |